Tsunami’s op de Zon

Tsunami’s aan de kusten van de oceanen worden tegenwoordig veel beter gemonitord dan voor de grote tsunami’s van 26-12-2004 (Sumatra en omgeving met 280.000 doden) en 11-03-2011 (Japan met 24.500 doden).

Door drs. Robert de Jong

In 2004 stierf hierdoor 0.04 promille van de wereldbevolking uit en in 2011 explodeerde de Fukushima kerncentrale als gevolg van een verkeerde inschatting van de betonnen muur langs de kust die dit zou moeten voorkomen. Het kon slechts gemiddeld om de 400 jaar een keer fout gaan werd ingeschat. Vergeten was dat deze zeer grote zeebeving de muur 1½ meter deed zakken t.o.v. de water spiegel voordat de vloedgolf eraan kwam. En dat 40 jaar na het in bedrijf stellen van de centrales (1971). Tsunamiwaarschuwingssystemen op de oceanen helpen tegenwoordig om de bevolking vroegtijdig te waarschuwen.

Ook de Zon kent tsunami’s. Deze zijn onvergelijkelijk veel groter van omvang dan hier op Aarde, maar gelukkig ver weg. De tsunami’s op de Zon ontstaan vanuit één punt in de buurt van het oppervlak. Deze maken met 250 km/s concentrische cirkels waarvan de golfhoogte meer is dan de diameter van de Aarde. De concentrische cirkels zijn over de halve Zon zichtbaar te maken. De oorzaak is een coronale massa ejectie (CME). Deze stuurt tijdens de explosie een miljard ton heet plasma en magnetisme de ruimte in. En wel met 10 miljard keer de explosie van 04-08-2020 in Beirut (Libanon).

Zontsunami’s zijn in 1997 ontdekt door de SOHO satelliet. Eerst dacht men dat dit de schaduw was van de CME was die van de Zon wegvloog. De STEREO-A en STEREO-B satellieten waren in 2009 in staat om simultaan een CME en Zontsunami waar te nemen en hebben antwoord gegeven op dit mysterie. De golven werden door zonnevlekken teruggekaatst.

Zontsunami’s zijn niet gevaarlijk voor het leven op Aarde. Wel leert het ons meer over hoe de Zon zich gedraagt bij een CME. Deze treden op als het magneetveld plotseling een ander connectiepunt tussen de magneetlijnen oppakt. CMEs bepalen wel het ruimteweer en zo’n uitbarsting kan ook noorderlicht brengen hier op Aarde.

Meer lezen van drs. Robert de Jong:

Robert de Jong studeerde van 1982 tot en met 1988 Astronomie aan de Universiteit van Utrecht. Nadat hij zijn opleiding heeft voltooid neemt zijn carrière een verrassende wending. Hij kiest voor de ICT gaat werken voor het softwarebedrijf Baan. Binnen dit bedrijf, dat later zou worden overgenomen door de Amerikaanse software gigant Infor begint hij als programmeur en groeit hij door tot Senior Solution Architect. Zijn liefde en passie voor het vak Astronomie heeft hij echter nooit verloren.
In 1998 start hij samen met een aantal waarneem vrienden Sterrenvereniging Astra Alteria in Putten. Al snel neemt hij de rol van Voorzitter voor zijn rekening en in die hoedanigheid probeert hij het prachtige vak sterrenkunde voor een groter publiek toegankelijk te maken. Robert is een ‘kar trekker’ pur sang. Hij mobiliseert vrijwilligers, organiseert lezingen en waarneemavonden, stelt cursussen en lesmateriaal samen, ontwikkeld een website en ledenportaal bezoekt scholen en weet als geen ander de media te bereiken. De vereniging groeit dan ook flink onder zijn leiding en ontplooit zelfs activiteiten in Ede. In 2010 wordt Sterrenvereniging Astra Alteria, werkzaam in de regio Gelderland: Noordwest-Veluwe en Gelderse Vallei, door het bestuur van de KNVWS als regionale vereniging erkend. Door zijn vele werkzaamheden in het buitenland is Robert de afgelopen jaren meer naar de achtergrond getreden, maar is nog steeds een ambassadeur van de vereniging.




Afdrukken E-mailadres