E-mailadresAfdrukkenExport ICS

Lezing Ede: Het (on)grijpbare Neutrino

Titel:
Lezing Ede: Het (on)grijpbare Neutrino
Wanneer:
ma, 7. november 2022, 20:00 h - 22:00 h
Locatie:
Marnix College, Junior Locatie - Ede, Gelderland
Categorie:
Lezing
Lezing Ede: Het (on)grijpbare Neutrino

Omschrijving

Het (on)grijpbare neutrino

Piet Mulders

Emeritus-hoogleraar Theoretische Natuurkunde
Nikhef en Vrije Universiteit Amsterdam

Voor zover we de materie nu hebben kunnen ontrafelen, bestaat deze uit quarks en leptonen. De quarks zijn de elementaire bouwstenen van de protonen en neutronen, die weer de bouwstenen zijn van de atoomkern. Die atoomkernen samen met de elektronen vormen de atomen, moleculen of kristallen in de materie. De neutrino’s komen niet voor als bouwstenen, maar ze verschijnen bijvoorbeeld bij het uiteenvallen van een neutron. In dat verval wordt een neutrino in combinatie met een elektron geproduceerd. Uit experimenten met versnellers weten we dat er behalve het elektron (e-) ook zwaardere leptonen zijn, de muonen (m-) en tau-deeltjes (t-). De bijbehorende neutrino’s worden ne, nm en nt genoemd. Het bijzondere aan de neutrino’s is dat ze geen spiegelbeeld en enorm kleine massa’s hebben. Ze lijken overal dwars doorheen te vliegen, ware spookdeeltjes dus.

Het heeft dan ook lang geduurd voordat neutrino’s toch gedetecteerd konden worden en het heeft ingenieuze experimentele opstellingen gevergd om achter hun eigenschappen te komen. Dat wil nog niet zeggen dat hun massa ook gemeten kon worden. En dachten wetenschappers dat ze wisten hoe kernfusie in de Zon werkte, waarbij neutrino’s in grote aantallen gemaakt worden, toen ze neutrino’s daadwerkelijk konden vangen bleken er veel te weinig te zijn.

In de laatste jaren lijken in nieuwe experimenten alle stukjes van de legpuzzel op hun plek te vallen, al leidt dat zoals vaak tot nieuwe vragen. Neutrino’s van de ene soort kunnen veranderen in een andere soort, kwantumoscillaties met golflengtes van duizenden kilometers. We weten daarom dat neutrino’s massa moeten hebben, maar nog niet of het ‘Dirac’ of ‘Majorana’ deeltjes zijn. En de kosmos verrast ons met neutrino’s met gigantisch hoge energieën.

In de lezing zal geprobeerd worden bovenstaande onderwerpen, hoe exotisch ook, op eenvoudige wijze te verduidelijken.
De lezing is gratis voor leden van Astra Alteria; niet leden betalen 6 euro. 

Piet Mulders is emeritus-hoogleraar Theoretische Natuurkunde en verbonden aan de vrije Universiteit in Amsterdam. Hij studeerde Natuurkunde in Nijmegen en promoveerde in 1980 onder begeleiding van Johan de Swart. Na zijn studie heeft hij als onderzoeker gewerkt in Cambridge en is hij als stafmedewerker werkzaam geweest bij het Nationaal instituut voor subatomaire fysica (Nikhef). Sinds 1995 is zijn onderzoekt aan de vrije universiteit gefocust op Kwantumchromodynamica, de natuurkundige theorie die de wisselwerking tussen quarks en gluonen beschrijft. Ook is hij lid van de Theoretische Fysica Groen van Nikhef. Deze groep doet theoretisch onderzoek aan een breed palet aan fundamentele onderwerpen in de hoge-energie fysica, van deeltjes- en astrodeeltjesfysica tot kosmologie, zwaartekrachtsgolven en snaartheorie.


Locatie

Locatie:
Marnix College, Junior Locatie
Straat:
Prins Bernhardlaan 25
Postcode:
6713 MA
Plaats:
Ede
Provincie:
Gelderland
Land:
Netherlands
Marnix College, Junior Locatie